گسترش قتل های ناموسی و زن کشی همچنان ادامه دارد!

شهلا عبقری
عضو کار گروه آموزش و پژوهش کمپین توقف فتل های ناموسی

در سال ١٤۰۰ مقاله ای با عنوان “آمار قتل های ناموسی در ایران بالا میرود چرا؟”( اخبار روز –
دسامبر 2021 / شهلا عبقری ) نوشتم و در آن دلایل چندی را ذکر کردم ، حال پس از گذشت
حدود چهار سال از آغاز جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی ( ژن، ژیان، آزادی) همچنان آمار قتل
های ناموسی در گسترش است!
این سوال پیش می آید که تاثیر این جنبش انقلابی چگونه بوده است و چرا آمار قتل های
ناموسی بیش از پیش در حال بالا رفتن است؟
جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی ( ژن، ژیان، ئازادی) در ۲۶ شهریور ١٤۰١ آغاز گشت. این
جنبش توانست شکل پوشش اجباری را در کوچه و خیابان تغییر دهد و حتی میتوان گفت که
پوشش اجباری به آن شکلی که هدف رژیم اسلامی بوده است را بکل از میان برده است . این
جنبش، حقوق زنان، برابری جنسیتی و مقابله با تبعیض‌های سیستماتیک را به گفتمان محوری
خواست های عمومی جامعه تبدیل کرد و توانست تغییرات موثری در فرهنگ مقاومت و مبارزه
بوجود بیاورد.
در پروسه این جنبش، آگاهی زنان و دختران و جوانان بیش از پیش در مورد حقوق زنان بالا رفته
است ، و دیگر زنان جامعه زیر بار تحقیرنمی‌روند. دختران جوان در مقابله با مردسالاری در خانه و
خانواده و ارکان جامعه دلیرانه مبارزه می کنند و ترس و واهمه ای به خود راه نمی‌دهند.
دختران زیر بار حکم کردن پدر و برادر و همسر نمی روند و از هزینه دادن در این راه هراسی
ندارند.
برخی از کنشگران و محققان حقوق زنان بر این باورند که این مورد خود یکی از مهمترین عوامل
بالارفتن قتل های ناموسی است.
صفحات روزنامه ها و سایت های خبری نشان از بالا رفتن آمار قتل های ناموسی و زن کشی
دارد. در بیشترین گزارش‌های نهاد های حقوق بشری به وضوح این افزایش دیده می شود.
«کمپین توقف قتل‌های ناموسی» در گزارشی نشان می‌دهد که در ابتدای جنبش «زن،
زندگی، آزادی» آمار قتل‌های ناموسی ثبت‌شده کاهش یافته بود، اما پس از فروکش کردن
فضای اعتراضی، دوباره افزایش یافت و دست‌کم ۱۳۶ مورد در نه ماه نخست سال ۲۰۲۴ ثبت
شد.

گزارش سال ۲۰۲۴«مرکز حقوق بشر در ایران» نشان میدهد که به طور متوسط تقریباً هر دو روز
یک زن در ایران به دست همسر، پدر یا سایر بستگان مرد کشته شده است.
 بر طبق گزارش سالانه ۲۰۲۵ سازمان حقوق بشری «هەنگاو» دست‌کم ۱۷۶ مورد زن
کشی ثبت شده است که بیشترین انها قتل ناموسی بوده اند . آمار سال۲۰۲۶ هنوز در
دست نیست.
 به این نکته نیز باید توجه کرد که این آمارها همیشه کمتر از آمار واقعی است زیرا
بسیاری از قتل های ناموسی به‌عنوان اختلافات خانوادگی گزارش می‌شود.
 بر اساس همین آمارها قتل های ناموسی و زن کشی در ایران رو به افزایش است!
 اما، چرا این چنین است؟ آیا با بالا رفتن آگاهی زنان و دختران در پی جنبش آنقلابی،
نمی بایست آمار این قتل ها پایین بیاید؟

با دلایلی تلاش می کنم این معضل را توضیح دهم:
یک: جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی- خواسته‌های، انتخاب پوشش، حق ازدواج- طلاق ،
تحصیل استقلال فردی و سبک زندگی و بطور کل به حق زندگی و رفاه زنان تقویت بخشیده و
بر آنها تاکید کرده است. اما در مقابل، زنان و دختران با قوانین زن ستیز و ساختارهای
مردسالارانه قدرتمند مواجه هستند. در این چند سال نه تنها قوانین تغییر نکرده است بلکه بر زن
ستیزی آن ها با اجرای ترفند های بسیار رژیم، افزوده شده است ..
بر طبق قوانین مدنی ایران، زنان در تملک مردان خانواده هستند. آنان موجودی مستقل از پدر،
پدر بزرگ، برادر، عمو و همسر نیستند و این خود زمینه ای بسیار قوی برای قتل های ناموسی
است..
اعمال قتل های ناموسی در ایران جرم شناخته نمی‌شود .برخی از محققین و کارشناسان
حقوقی بر این باورند که موادی از قانون مجازات اسلامی برای قتل فززندان به‌وسیله پدر تخفیف
هایی در نظر گرفته که مجازات را کاهش می‌دهد و این خود هزینه قاتل را پایین می‌آورد و قتل
ناموسی به‌وسیله پدر در بسیاری موارد بدون مجازات و یا مجارات خفیفی خواهد بود. بر مبنای
قوانین شریعت و فقه اسلامی در قانون مجازات اسلامی، تبعیض بین زنان و مردان به روشنی
وجود دارد.
همچنین گزارش‌هایی وجود دارد که نشان میدهد که در پیگیری و رسیدگی به قتل های
ناموسی، پلیس و مراجع قضایی حکومت اسلامی نیز بسیار سهل انگارانه عمل می‌کنند و در
بسیاری از موارد قتل های ناموسی، شکایات علیه قاتلین به جایی نمی رسد.
.همچنین ساختار حمایتی برای محافظت از زنان و دخترانی که در این شرایط قرار می گیرند
وجود ندارد.
بسیاری از محققین و کنشگران حقوق زن بر این باورند که زمانی که قوانین بازدارنده ای وجود
نداشته باشد و حمایت از زنانی که در این شرایط قرار دارند نمی شود ، مرد سالاری قربانیان
خود را می یابد و قتل های ناموسی و زن کشی گسترش می یابند
دو: به دلیل مردسالاری و سنت های واپس گرای شدیدتری که در بسیاری از جوامع محلی
وجود دارد افزایش استقلال زنان و دختران با مقاومت بیشتری روبه‌رو شده و باعث میشود که
واکنش‌های خشونت‌آمیز تری از سوی کسانی که می خواهند کنترل سنتی خود را از دست
ندهند، بروز کند. بخشی از پژوهشگران خشونت های ناموسی بر این باورند که گاهی دوره‌های
گذار اجتماعی می‌توانند باعث تشدید این نوع خشونت ها نیز گردد.
سه: فقرو بیکاری خشونت را تشدید می کند و زمینه ارتکاب قتل های ناموسی را بیشتر بوجود
می آورد. .آمار موجود نشان می‌ دهد که قتل های ناموسی در قشر فقیر جامعه بیشتر است.
در حال حاضرکه فقر در ایران بیداد می کند و بیشترین مردمان ایران در شرایط فقر مطلق قرار
دارند ،امکانات فرهنگی و آموزشی خوبی برای این قشر وجود ندارد وحتی بسیاری از فرزندان
به‌دلیل هزینه مجبور به ترک تحصیل میشوند .در خانواده های فقیر شرایط دختران بسیار بدتر از
پسران است و دختران محدودیت های بیشتری دارند و سریع تر نیز از تحصیل محروم می شوند
.همچنین به‌دلیل فقر اقتصادی، احتمال ازدواج زودرس بسیار وجود دارد زیرا پدر توانایی تامین
هزینه دختر را ندارد.
کودکان دختر به ازدواج پسران و مردان بسیار مسن تر در می‌آیند و بسیاری از همین کودک
همسران هستند که قربانی قتل های ناموسی می‌شوند.

بیکاری باعث میشود که مردان برای گذران زندگی به کارهای غیر قانونی مثل قاچاق روی
بیاورند. خانواده این مردان خشونت بیشتری را تجربه می‌کنند و به ویژه زنان و دختران در
شرایطی قرار می‌گیرند که قربانی قتل های ناموسی می شوند. در قشرمتوسط و یا مرفه نیز
قتل ناموسی اتفاق می افتد ولی آمار در این قشرها بسیار پایین تر است
چهار: بجز دلایل بالا، افزایش آمار می‌تواند ناشی از دیده‌شدن بیشتر این قتل‌ها در رسانه‌ها
و شبکه‌های اجتماعی باشد. بسیاری از مواردی که پیش‌تر پنهان می‌ماندند، اکنون بیشتر
گزارش می‌شوند. با این حال، سازمان‌های حقوق بشری معتقدند آمار واقعی احتمالاً بسیار
بالاتر از موارد ثبت‌شده است.
با توضیحات و دلایل ذکر شده می توان نتیجه گرفت که جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی»
موفق شد فرهنگ اعتراض به تبعیض جنسیتی را گسترش دهد و بسیاری از زنان را توانمند
سازد، اما همزمان مقاومت نیروهای سنتی، نبود اصلاحات قانونی، و تداوم ساختارهای قدرتمند
مردسالار موجب شده است که قتل‌های ناموسی و زن‌کشی همچنان در سطحی نگران‌کننده
گسترش یافته و ادامه پیدا کند.
در واقع، بالا رفتن آگاهی زنان بدون داشتن سازوکارهای حمایتی و قانونی مناسب و کافی، در
بسیاری موارد می‌تواند به هزینه دادن بیشتر زنان و دختران منتهی شود.
به جا است که کنشگران حقوق زنان و مردان برابری طلب برای پایین آوردن هزینه تا آنجا که
قادرند با ایجاد کمپین ها و کار زارها ، تلاش کنند تا اعتراضات و مبارزات زنان و برابری ظلبان ادامه
یابد و به رهایی از ساختار های قدرت منجر شود.

تیر ١٤۰۵ ۹
30 June 2026